آموزش طراحی گرافیک

طراحي نشانه و پيكتوگرام : معنا و مفاهیم کاربردی

طراحي نشانه و پيكتوگرام

طراحي نشانه و پيكتوگرام : معنا و مفاهیم کاربردی

این مقاله با موضوع ” طراحي نشانه و پيكتوگرام : معنا و مفاهیم کاربردی” اقتباس شده از منابع منتشر شده  در پایگاه کتاب های درسی است. يكي از مهمترين و كاربردي ترين تخصص هاي حوزة كاري طراحان گرافيك، طراحي نشانه و پيكتوگرام است. نشانه نقشي است كه معنا و مفاهيم گوناگوني را به بيننده منتقل مي‌كند و اگرچه ممكن است در ابعاد و اندازة كوچكي به نمايش گذاشته شود (مانند نشانه هاي هويت سازماني مؤسسات، نشانه هاي کالا ها و خدمات و غیره) اما همواره مراحل پژوهش و جستجو و پيش طراحي آن گسترده بوده و از اهميت ويژه اي برخوردار است.
كاربرد نشانه ها بسيار گسترده است، بنابراين شامل تمام نشانه‌هاي علمي، فرهنگي و مانند آن نيز مي‌شود. نشانه‌هاي پزشكي، شيمي، رياضي، فيزيك، برق و الكترونيك، معماري، موسيقي، زبان، مذهب، جغرافيايي و غیره ساير زمينه‌ها جزء اين دسته از نشانه ها هستند. چرا كه كاربرد آن‌ها صرفا بيان تصويري مختصر و مفيد موضوع است كه به شكل يك اشارة تصويري تجسم‌يافته است و تبديل به آرم يا نشانه شده است.
نشانه‌ها با توجه به معنايي كه دارند مي‌توانند بصري (ديداري) باشند و يا از ساير حواس آن‌ها را درك كرد، مانند رايحه‌اي كه به مشام مي‌رسد و ما را از وجود يك غذا با خبر مي كند يا آوا و صدايي كه شنيده‌ مي‌شود و از حضور فرد يا افرادي خبر مي‌دهد و مانند صداي رعد و برق ما را از نزديك بودن زمان بارش باران آگاه مي‌كند. اثر انگشت، امضا يا يك عكس پرسنلي نشانه‌اي است كه ما را از حضور و يا وجود يك فرد مطلع مي‌كند. بنابراين برخي از اين نشانه‌ها بصري هستند، مانند: اثر انگشت، امضا، عكس و … كه ما را به حوزة “نشانه‌ها” در ارتباط تصويري نزديك مي‌كنند.

مقدمه ای بر چیستی طراحي نشانه و پيكتوگرام

طراحي نشانه و پيكتوگرام در درجة نخست براي ايجاد هويت، طراحي ميشوند. نشانه، مانند چهره يا نام اشخاص است. براي مثال مي توانيم براي معرفي شخصي بگوييم “آن خانمي كه قد متوسط دارد، عينك مي زند و هميشه مانتوي زرشكي ميپوشد” و يا آن كه او را با نامش معرفي مي‌كنيم: خانم “مریم “، طبيعي است كه اشخاص ترجيح مي دهند با نامشان معرفي شوند تا آن كه آن ها را توصيف كنند، زيرا توصيف ميتواند گمراه كننده باشد.
طراحي نشانه و پيكتوگرام براي هر سازمان، محصول يا خدمات مثل نام براي اشخاص است زيرا به دليل آنكه خلاصه است بهتر به خاطر سپرده مي شود. تفاوت نشانه با نام در اينست كه به سواد خواندن نياز ندارد، زيرا تنها كافيست كه شكل آن را ببينيم، بتوانيم تشخيص دهيم و به ياد بسپاريم. از اين رو  نشانه را بهتر است به امضا تشبيه كرد كه هر چند ممكن است بتوان آن را خواند ولي تشخيص نشانه و به خاطر سپردن آن مهمتر از خواندن است.

يكي از فعاليت هاي طراحان گرافيك در ارتباط تصويري طراحي آرم يا نشانه است. طراحي نشانه براي هويت بخشي يك موضوع خاص و يا معرفي آن انجام مي شود مانند طراحي نشانه براي شركت ها، سازمان ها، نهادهاي تجاري، اقتصادي، سياسي و فرهنگي و همچنين محصولات، خدمات، شعارهاي سازماني و آموزه هاي آن.

انواع نشانه و پيكتوگرام

در طراحي گرافيك طراحي نشانه و پيكتوگرام بر اساس گونه هاي مختلفي از تصاویر، مانند صورتك هاي آشنا، تصاوير انتزاعي، حروف الفبا، فرم هاي انتزاعي و غيره شكل مي گيرد. ولي به طور كلي مي توان همه اين گونه ها را به چهار بخش تقسيم كرد. ولي در هر صورت همة آنها به نام كلي نشانه، آرم، لوگو يا نشانة انحصاري شناخته مي شوند كه عبارتند از:

  1. نشانه هاي تصويري
  2. نشانه نوشته
  3. لوگوتايپ
  4. نشانه با حروف اختصار
  5. آميختگي چند شيوه براي طراحي نشانه

نشانه هاي تصويري

اگر توجه کنید متوجه می شوید که در طراحي نشانه و پيكتوگرام های، يا لوگوها از تصاويري استفاده شده كه براي بسياري از افراد آشنا است، مانند: تصوير انسان و جانوران، گلها و گياهان، بناهاي معماري و ساير ساخته هاي بشر. اين تصاوير گاه بر اساس نام سازمان يا محصول براي طراحي انتخاب مي شوند، و گاه بر حسب تناسب آن با جنبه هايي از اهداف سازماني. اين نوع نشانه ها از قديم تاكنون براي سازمان ها يا محصولات و خدمات استفاده شده اند.

به تصاوير زیر دقت كنيد:

نشانه ها گاه تنها بر اساس شكل نوشتاري نام سازمان يا محصول يا کالا طراحي مي شوند. براي طراحي نشانه بر اساس نام محصول يا کالا يا غیره طراح علاوه بر ويژگي شكل نوشتاري نام، فونت يا قلم مناسبي نيز براي آن در نظر مي گيرد همچنين در طراحي نشانه، به بعضي از جوانب فعاليت آن سازمان، نهاد يا محصول توجه مي‌كند.
توصيف طراحي نشانه و پيكتوگرام بر اساس چند حرف اختصاري به جاي نام، شباهت زيادي به طراحي ً نشانه نوشته دارد. معمولا طراحان وقتي به طراحي نشانه با حروف اختصاري رو مي آورند كه نام سازمان يا محصول از چند كلمه تشكيل شده باشد، و سفارش دهنده مايل باشد كه سازمان، محصول يا خدماتش با همان چند حرف اختصاري شناخته شود. اين موضوع به دليل گوناگون در زبان هاي لاتین بيشتر رايج است، ولي در ايران نيز بعضي از سازمان ها يا نهادها به خلاصه كردن نامشان به همان حروف اختصاري اقدام مي‌كنند.

براي نمايش يك مفهوم يا بيان فكر و ايده، در بسياري از نشانه ها به طور همزمان از چند شيوه استفاده مي شود، به طوري كه مفاهيم گوناگوني را با موضوع كار سازمان يا خصوصيات محصول و يا خدمات ارتباط مي دهد.

آميختن همزمان تصوير طرح و نوشتار

آميختن همزمان تصوير طرح و نوشتار براي طراحي نشانه، براي تأكيد يا نيرومند ساختن آن به كار مي رود، ولي در بسياري از نشانه ها، اين آميختگي به خاطر نام سازمان، محصول يا خدماتي است كه خود از چند كلمه تشكيل شده اند و يا فعاليت هاي متنوع و خصوصيت هاي چندگانه اي دارند. مانند: فروشگاه لوازم ورزشي، رستوران، هتل، موزه و نمايشگاه و مانند آن.

طراحي نشانه ها از نظر شيوة ارتباط با موضوع

در طراحي نشانه و پيكتوگرام هر نشانه دو جنبة اساسي دارد؛ نخست جنبة شكل كه به روش هاي طراحي و اجراي گرافيك، ارتباط دارد و ديگري جنبة ارائة فكر و ايده يا چگونگی ارتباط آن با موضوع است. شكل نشانه بر اساس فكر و ايدة هدفمندي طراحي و ساخته مي شود، كه طراح به آن مي انديشد و در اجراي گرافيكي آن را در نظر داشته است. نشانه نيز مثل هر اثر ديگري در ارتباط تصويري، پيام يا معنايي خاص دارد با اين تفاوت كه معنا در نشانه بسيار غير مستقيم و كلي است. به همين سبب محتوا يا معنا را در نشانه، “فكر” يا “ايده كلي”  مي ناميم.

نشانه و پيكتوگرام ابزاری برای اطلاع رساني و راهنمايي

طراحي نشانه و پيكتوگرام راهنماي تصويري، نشانه هايي هستند كه براي اطلاع رساني و راهنمايي به كار مي روند. اين علائم تصويري در محيط زندگي شهري موارد استفاده زيادي دارند. ما اهميت تابلوهايي كه اين علائم و نشانه ها را بر روي آن مي بينيم به خوبي مي دانيم مانند: خطر برق‌‌گرفتگي يا سقوط مصالح، آب آشاميدني و سرويس هاي بهداشتي، منع استعمال دخانيات، محل عبور بچه ها، وجود رستوران، تلفن، لزوم استفاده از کلاه ايمني، دستكش، عينك جوشكاري در محيط كار، انواع نشانه هاي ورزشي، نشانه هاي مكان هاي ويژه و نشانه هاي تصويري در اماكن عمومي مانند پايانه هاي حمل و نقل، بيمارستان ها، پارك‌ها و بوستانها.
به خاطر نيازهاي جديد، هر روز تعدادي به اينگونه نشانه ها افزوده مي شود. استفاده از اين نوع نشانه ها بر روي ابزار و وسايل برقي يا الكترونيكي، براي استفادة خانگي (تلويزيون، يخچال، ماشين لباسشويي، رايانه شخصي) و يا ابزار صنعتي و انواع وسايل كار، حمل و نقل نيز رواج بسيار يافته است. شمار بسياري از علائم تصويري براي راهنمايي كاربران و مراجعه‌كنندگان به پايگاه هاي اينترنتي و فضاهاي مجازي طراحي شده، عموم مردم به كمك آن ها موضوعات مورد توجه شان را آسانتر و زودتر پيدا مي‌كنند و هنگام كاربري،كمتر دچار اشتباه مي شوند، نمونة آن را در علائم جستجو در فضاي اينترنت بسيار ديده ايم. علائم تصويري امروزه جايگاه خاصي در پيامك هاي روزمره تلفني نيز پيدا كرده اند به طوري كه در عمل به جاي ده ها كلمه به كار گرفته مي شود.

پيكتوگرام (Pictogram) چیست؟

علائم تصويري براي بيان مفاهيم خود به زبان و كلمات نياز ندارند و بيشتر مردم جهان آن ها را بسيار زود و آسان ياد مي گيرند. امروزه اين علائم به يك زبان مشترك بین المللی تبديل شده اند و از آنجايي‌كه نشانه هاي تصويري از برخي جهات به “پيكتوگرام” (Pictogram) كه نوعي زبان كامل تصويري پيش از اختراع الفبا و زبان نوشتاري بود شباهت دارند. از اين رو به آنها “پيكتوگرام” گفته مي شود. ويژگي هاي پيكتوگرام را می توان به ترتیب زیر بیان نمود:

  1. ساده و خالصه شده باشند.
  2. متمايز و متفاوت باشند.
  3. ارتباطشان با موضوع به آسانی قابل تشخیص باشد.
  4. جذابيت بصري داشته باشند.
  5. به خاطر سپرده شوند و فراموش نشوند.
  6. با فرهنگ و هویت ملی سازگاری داشته باشند.

پيكتوگرام ها يا علائم تصويري به طور كلي براي اطلاع رسانی و راهنمايي عموم رهگذرها، مراجعه‌كنندگان، بازديدكنندگان، كاربران، مشتريان يا خريدكنندگان در فضاهاي عمومي شهري، محيطي، عمومي سرپوشيده يا باز و نيز فضاهاي مجازي از اين دست به كار مي روند. مجموعة اين نشانه هاي راهنماي تصويري (پيكتوگرام ها) در يك محيط ثابت همان طور كه گفته شد، بهتر است به سبكي نظام مند و يكسان طراحي شوند تا مردم يا گروه مخاطبين مورد نظر با آنها بهتر آشنا شده و راحت تر به خاطر بسپارند.

انواع پيكتوگرام

در طراحي نشانه و پيكتوگرام براي سهولت در فكر كردن به اين نوع نشانه هاي تصويري مي توان آنها را در پنج گروه تقسيم كرد:

  1. نشانه هاي راهيابي
  2. نشانه هاي رفاهي
  3. نشانه هاي ايمني
  4. نشانه هاي هشداردهنده
  5. نشانه هاي بازدارنده

نشانه هاي راهيابي

اين نشانه ها محل كارها، خدمات يا چيزهايي را نشان مي دهد كه مراجعه‌كننده براي رسيدن به آنها به آنجا آمده است. مانند: جايگاه فروش بليت، بازرسي، سالن سينما به طرف قفس حيوانات، آكواريم آبزيان، به سمت قطارها، ورودي و خروجي مسافران پروازها، محل فروشگاههاي مختلف در يك مركز خريد و مانند آن.

پرمصرف‌ترين نشانة تصويري براي راهيابي شكل پيكان (فلش) است كه ممكن است به انواع سبك‌ها در ميان گروه نشانه‌هاي يك محل مورد استفاده قرار‌ گيرد. گاهي همراه بودن نشانه پيكان (فلش) با ساير نشانه‌هاي راهيابي، مسير و رسيدن به منظور مراجعه كننده را براي او آسان‌تر مي‌كند.

نشانه هاي رفاهي

در طراحي نشانه و پيكتوگرام رفاهي، رهگذران، مراجعه‌كنندگان يا كاربران را از وجود امكان رفاهي كه به حضور آن‌ها در يك محل ارتباط مستقيمي ندارد آگاه مي‌سازد. مانند: نشانه‌هايي براي وجود نمازخانه، آسانسور، آب‌خوري يا آب آشاميدني در يك مكان، بوفه، سرويس‌هاي بهداشتي، دريافت چرخ‌دستي، صندلي چرخ‌دار، اتاق پرو و يا محل تعويض نوزاد و شارژ باطري تلفن همراه و  غیره.

نشانه هاي ايمني

نشانه هاي ايمني به مخاطبين خود توصيه هاي ايمني مي‌كنند، مانند توصيه به استفاده از دستكش يا کالا ايمني، مراقبت از كشيده شدن لباس هاي بلند هنگام استفاده از پله برقي، گرفتن دست كودكان، شستن دست ها، استفاده از پلكان اضطراري و يا وجود كمك هاي اوليه.

نشانه هاي هشداردهنده

نشانه هاي هشدار دهنده، مردم را متوجه مي‌كند كه بايد نسبت به موضوع خاصي احتياط كنند. مانند نشانه هاي تصويري هشدار در مكان هاي مختلف عمومي، فاصله گرفتن از قفس حيوانات، يا جايگاه توقف قطار شهري، اعلام خطر سقوط مصالح ساختماني و يا برق گرفتگي.

نشانه هاي بازدارنده

در طراحي نشانه و پيكتوگرام اين نشانه ها ممنوعيت كاري را به مراجعه‌كنندگان اعلام مي‌كنند و يا آنها را از انجام آن كار باز مي دارند، مانند: استفادة دخانيات، ورود به مكان هايي مانند تأسيسات برق يا موتورخانه، ورود آقايان و يا بانوان به يك مكان خاص، غذا دادن به حيوانات در باغ وحش، ريختن زباله، دست زدن به بعضي کالا ها در فروشگاه ها، که پرمصرفترين نشانه هاي بازدارنده هستند و در اينگونه از نشانه ها، تصويركف دستي كه انگشتان آن به سمت بالاست به عنوان علامت بازدارنده استفاده مي شوند. از نشانه هاي رايج ديگر در اين زمينه برخي از علائم رانندگي است كه به شكل دايرة قرمزيست كه يك قطر آن از سمت چپ و بالا به طرف پايين ترسيم مي شود.
اين دو نشانه به طور كلي معناي ” اكيدا ممنوع” دارند و بيشتر همراه يا در تركيب با نشانه هاي بازدارنده ديگر مي آيند تا مخاطب سريع تر و بهتر موضوع ممنوعيت را بداند و مطابق با آن رفتار كند.

جنبة اساسـي نشـانه‌ها

در طراحي نشانه و پيكتوگرام همة نشانه‌ها با هر ويژگي و كيفيتي كه در طراحي آن‌ها در نظر گرفته شده باشد داراي دو جنبة اساسي و بنيادين هستند:

  1. يكي فكر و ايده است كه نشانه معني يا موضوع آن را تداعي مي كند.
  2. ديگري اجراي گرافيك يا شيوة طراحي آن است كه تشكيل‌دهندة ساختار بصري نشانه است.

اين دو جنبه در روند كار طراحي بر يكديگر تاثير مي‌گذارند. به اين معني كه هنگام جستوجو و تحقيق براي يافتن ايده و فكر براي نشانه به طور طبيعي ساختار يا شكل‌هاي معيني نيز به نظر طراح مي‌رسد كه آن‌ها را ثبت يا يادداشت مي‌كند و نيز هنگام طراحي شكل براي نشانه، فكر و ايده مناسبي پيدا مي‌شوند كه در كارها تاثير مي‌گذارند. ولي در هر صورت مي‌توان اين دو روند را از هم جدا كرد و به عنوان دو جنبه اصلي هر نشانه‌اي در ارتباط تصويري به آن‌ها توجه نمود. بيننده يا مخاطب شكل نشانه را به هر حال در نظر اول مي‌بيند ولي بهتر است اين شكل افزون بر ساختار بصري كه دارد، داراي يك معنا و مفهوم قابل تشخيص نيز باشد.
معنا يا مفهوم نشانه ممكن است در نظر اول مورد توجه بيننده قرار گيرد و يا با تأمل و توجه بيشتري آن را دريابد. فكر و ايده در نشانه، نكته فكري خلاصه شده اي است كه با ظرافت و خلاقیت اشارهاي مستقيم يا غير مستقيم به سازمان، محصول يا خدمات آن را دارد.

نمونه هاي اوليه طراحي نشانه و پيكتوگرام

شكل در طراحي طراحي نشانه و پيكتوگرام بسيار ساده ديده مي شود ولي رسيدن به اين شكل هاي ساده روند طراحي ساده اي نداشته است. شكل ساده شدة اين نشانه ها باعث مي شود بهتر و بيشتر در ياد بمانند و يكي از عوامل موفقيت آن ها در ارتباط تصويري است. در پيكتوگرام ها نيز مانند طراحي نشانه ها تلفيق دو عنصر شكل و نوشتار استفاده مي شود كه به ضرورت در رنگ هاي متنوع و يا داخل كادرهاي رنگي قرار مي گيرند.

برای دریافت طراحی قیمت طراحی لوگو، با ما تماس بگیرید.

سفارش طراحی لوگوتایپ

بازگشت به لیست

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *